Harta vendore ndër vite - Nga rrethet, te bashkitë e zgjeruara. Historiku i ndarjes administrative
Ndarja administrative e Shqipërisë ka kaluar në disa faza, nga rrethet e sistemit të centralizuar, te bashkitë dhe komunat e viteve ’90, e më pas te bashkimi i tyre në territore më të mëdha. Ndryshimet kanë prekur jo vetëm kufijtë në hartë, por edhe mënyrën se si organizohet pushteti vendor dhe ofrohen shërbimet për qytetarët.
Gjatë periudhës socialiste, organizimi administrativ mbështetej te rrethet dhe këshillat popullorë. Pushteti vendor ishte pjesë e një sistemi të centralizuar, ku vendimet për financat, investimet dhe zhvillimin e territorit kontrolloheshin nga partia-shtet.
Njësitë lokale nuk kishin autonominë që lidhet sot me konceptin e vetëqeverisjes. Me ndryshimin e sistemit politik, në fillim të viteve ’90, nisi edhe riorganizimi i pushtetit vendor. Në vitin 1992, Shqipëria kishte 36 rrethe, ndërsa bashkitë administronin kryesisht qytetet dhe komunat zonat rurale. Këshillat dhe drejtuesit vendorë zgjidheshin përmes votës.
Po atë vit u krijuan edhe 12 prefektura, me prefektë të emëruar si përfaqësues të qeverisë në territor. Një tjetër ndryshim i rëndësishëm erdhi në vitin 2000, me miratimin e kuadrit të ri për organizimin dhe funksionimin e qeverisjes vendore. U përcaktuan dy nivele të vetëqeverisjes. Bashkitë dhe komunat në nivelin e parë dhe 12 qarqet në nivelin e dytë. Qarqet morën rol në bashkërendimin e politikave rajonale.
Në vitet që pasuan, harta vendore përbëhej nga 65 bashki dhe 308 komuna, gjithsej 373 njësi. Ky organizim siguronte një shtrirje të gjerë të institucioneve vendore, por fragmentimi i territorit u bë një nga argumentet kryesore për reformën e radhës. Shumë njësi të vogla kishin pak banorë, burime të kufizuara financiare dhe vështirësi për të mbajtur administratën apo për të realizuar investime. Më 2014, Kuvendi miratoi ligjin për ndarjen aktuale administrativo-territoriale.
Numri i njësive të nivelit të parë u reduktua nga 373 në 61 bashki, ndërsa 12 qarqet u ruajtën. Komunat humbën statusin si njësi më vete të vetëqeverisjes dhe territoret e tyre u përfshinë në bashkitë e reja. Harta u zbatua me zgjedhjet vendore të vitit 2015. Bashkitë tashmë administronin territore që përfshinin si qytetin, ashtu edhe zonat rurale përreth, ndërsa ish-komunat funksiononin si njësi administrative në varësi të tyre.
Tashmë, në zgjedhjet vendore të vitit 2027, do të fillojë zbatimin modeli I ri administrative, me 46 bashki dhe 12 qarqe. Nga modeli i rretheve, te bashkitë dhe komunat e më pas te bashkitë e zgjeruara, çdo riorganizim ka ndryshuar marrëdhënien mes qytetarit dhe administrates, ndërsa mbetet për tu parë nëse bashkitë më të mëdha do të jenë më produktive.
Me kursime, apo me borxhe? Si e nisin biznesin shqiptarët? Regjistrojmë përdorimin më të lartë të kredive
Të hapësh një biznes në Shqipëri do të thotë, në shumicën e rasteve, të mbështetesh te paratë e tua. Megjithatë, për një pjesë të konsiderueshme të......
Sa kushtojnë turet historike? Shqipëria, ndër alternativat më ekonomike në rajon dhe Europë
Një pjesë e rëndësishme e udhëtimeve turistike janë edhe vizitat në monumentet historike dhe sitet kulturore, të cilat pasqyrojnë periudha të ndryshme të......
Shpallet Nobeli i Paqes - Juristja 85-vjeçare nga Afrika e Jugut Pillay vlerësohet për drejtësinë ndërkombëtare
Juristja nga Afrika e Jugut, Navanethem “Navi” Pillay, është shpallur fituese e Çmimit Nobel për Paqen 2026, për përpjekjet e saj në promovimin e paqes dhe të......
Çfarë sjell reforma territoriale? - Ndryshon administrimi i fondeve, investimeve dhe shërbimeve
Reforma territoriale e miratuar nga Kuvendi ndryshon mënyrën se si do të menaxhohen fondet dhe investimet vendore në zonat që bashkohen. Me hartën e re, 15......
Bordi ul çmimin e naftës - Me pakicë do të tregtohet 213 lekë/litër. Benzina rritet në 194 lek/litër
Bordi i Transaparencës ka vendosur çmimet e reja të karburanteve, që do të hynë në fuqi ditën e sotme në orën 13.00. Çmimi i shitjes me pakicë i nënproduktit......
Elbasani, investim për ujin - Rrjeti, drejt rehabilitimit. Synohet eficiencë në furnizim
Shoqëria Rajonale Ujësjellës Kanalizime Elbasan ka shpallur garën për rehabilitimin e rrjetit të ujësjellësit të qytetit. Fondi limit i parashikuar për këtë......
Shqipëria rrit gatishmërinë - Ndryshime në ligjin për mbrojtjen civile. Qendrat rajonale do të forcojnë koordinimin
Zjarret në verë dhe përmbytjet në dimër janë dy nga fatkeqësitë natyrore që e godasin më shpesh Shqipërinë, përballimi i të cilave kërkon një sistem të......
Gazi, në minimum historik - Europa rrezikon të ulë konsumin me 7% këtë dimër
Bashkimi Evropian mund të detyrohet të ulë konsumin e gazit me 7% këtë dimër, pasi rezervat kanë rënë në nivelin më të ulët për këtë periudhë të vitit që nga......
