Shqipëria Postuar më 6 November 2026, 11:33

Një model i ri administrimi - Projektligji/ Trashëgimia kulturore, shteti forcon kontrollin mbi pronat

Nga Elisabeta Dosku

Një model i ri administrimi - Projektligji/ Trashëgimia kulturore,

Trashëgimia kulturore në Shqipëri mund të hyjë në një fazë të re administrimi, ku krahas ruajtjes së vlerave historike, synohet edhe rritja e rolit të saj në zhvillimin ekonomik. Kjo është filozofia që përcjell projektligji i propozuar për ndryshimin e ligjit nr. 27/2018, i cili është botuar për konsultim publik.

Një prej elementeve më të rëndësishme të nismës lidhet me marrëdhënien mes pronës private dhe interesit publik për mbrojtjen e trashëgimisë. Projektligji nuk parashikon konfiskimin automatik të pronave private që shpallen pasuri me interes kulturor. Megjithatë, pronarët do të duhet të respektojnë detyrime më të qarta për mirëmbajtjen, konservimin dhe ndërhyrjet në këto objekte.

Në raste të caktuara, barra financiare për ruajtjen e pasurisë mund të përfshijë edhe pronarin ose poseduesin. Shuma do të përcaktohet mbi bazën e kostove të dokumentuara dhe të verifikuara, duke zbritur pjesën e financuar nga shteti. Para vendosjes së detyrimit, pronari do të ketë të drejtën të paraqesë kundërshtimet e tij brenda një afati minimal prej 15 ditësh. Vendimi i ministrit duhet të jetë i arsyetuar dhe mund të ankimohet në gjykatë.

Një tjetër ndryshim i rëndësishëm lidhet me mënyrën se si do të vlerësohen pronat private me rëndësi kulturore kur shteti kërkon t'i blejë ose t'i shpronësojë për interes publik. Për përcaktimin e vlerës nuk do të merret parasysh vetëm çmimi i zakonshëm i tregut. Në llogaritje do të përfshihen edhe rëndësia historike, arkitektonike dhe artistike, autenticiteti dhe gjendja fizike e objektit.

Projektligji parashikon gjithashtu mundësinë që shteti të ndërhyjë në rastet kur kërkohet leje për nxjerrjen përfundimtare jashtë Shqipërisë të objekteve me vlera të veçanta ose unike. Në këto rrethana, institucionet përgjegjëse mund t'i propozojnë ministrisë blerjen e objektit kundrejt një kompensimi të drejtë.

Ndryshimet synojnë të vendosin një sistem më të kontrolluar për tregtimin e pasurive kulturore. Aktiviteti tregtar në këtë sektor do të mund të ushtrohet vetëm nga subjekte të licencuara, të cilat duhet të deklarojnë përmbushjen e detyrimeve ligjore gjatë regjistrimit pranë Qendrës Kombëtare të Biznesit. Institucionet përgjegjëse do të informohen për subjektet e regjistruara, ndërsa shkeljet e përsëritura mund të çojnë deri në revokimin e licencës me urdhër të ministrit.

Projektligji parashikon gjithashtu procedura më të hollësishme për hyrjen dhe daljen e objekteve kulturore nga territori shqiptar.

 

Live TV

Të fundit
Të gjitha lajmet

Më të vizituarat