Europa gjen aleatin e ri? Brukseli kërkon të ulë varësinë nga SHBA-ja dhe Kina përmes Kanadasë
Europa po kërkon një mënyrë për të mbrojtur ekonominë e saj nga një tregti globale gjithnjë e më e pasigurt, dhe Kanadaja po shfaqet si një nga partnerët që mund të marrë një rol më të madh. Përpara samitit BE-Kanada në fund të tetorit, të dyja palët po diskutojnë një marrëdhënie që shkon përtej marrëveshjes aktuale të tregtisë së lirë.
Në qendër të diskutimeve janë financat, pagesat, mineralet kritike, energjia, inteligjenca artificiale dhe industria e mbrojtjes. Tregtia mes BE-së dhe Kanadasë arriti rreth 130 miliardë euro në vitin 2025, 80% më shumë se në vitin 2016. Por tarifat tashmë janë relativisht të ulëta, ndaj potenciali i ri shihet kryesisht te shërbimet, teknologjia dhe investimet.
Kjo lëvizje lidhet edhe me një problem më të gjerë të Europës: varësinë nga partnerë të jashtëm për teknologjinë, lëndët e para dhe energjinë. Kanadaja ka rezerva të më shumë se 34 mineraleve kritike dhe është prodhuese e rëndësishme e 10 prej tyre. Këto materiale janë të domosdoshme për bateritë, rrjetet energjetike dhe industrinë e mbrojtjes.
Për Kanadanë, afrimi me Europën ka një tjetër logjikë. Rreth shtatë në dhjetë eksporte kanadeze shkojnë drejt SHBA-së, ndaj zgjerimi i tregjeve shihet si mënyrë për të diversifikuar ekonominë. Kompanitë kanadeze të energjisë së pastër, minierave, teknologjisë dhe mbrojtjes do të fitonin akses më të madh te konsumatorët dhe investitorët europianë.
Një shembull konkret është mbrojtja. Në qershor 2026, Kanadaja u bë vendi i parë joeuropian i përfshirë në instrumentin europian SAFE prej 150 miliardë eurosh për industrinë e mbrojtjes. Kjo tregon se bashkëpunimi mund të zgjerohet gradualisht në sektorë të veçantë, pa qenë domosdoshmërisht anëtarësim në tregun e përbashkët europian.
Por rruga nuk është e thjeshtë. Një nga pengesat kryesore është rregullimi. Nëse Kanadaja kërkon akses më të madh për bankat, kompanitë e sigurimeve dhe profesionet e ndryshme në tregun europian, BE-ja pritet të kërkojë një shkallë përafrimi me rregullat e saj. Kjo hap edhe pyetjen se sa rregulla europiane do të ishte e gatshme të zbatojë Kanadaja pa pasur përfaqësim në institucionet vendimmarrëse të BE-së.
Edhe vetë marrëveshja ekzistuese CETA tregon se integrimi ekonomik nuk është proces i shpejtë. Marrëveshja ka hequr pjesën më të madhe të tarifave dhe ka rritur ndjeshëm tregtinë, por deri në mesin e shtatorit 2026, dhjetë vende anëtare të BE-së ende nuk e kishin ratifikuar plotësisht. Kjo do të thotë se Europa po diskuton një nivel të ri bashkëpunimi ndërkohë që marrëveshja aktuale nuk është zbatuar në të gjitha aspektet.
Kanadaja gjithashtu nuk mund të zëvendësojë rolin e Kinës në prodhimin industrial apo peshën ekonomike të SHBA-së. Ndërtimi i minierave, rafinerive dhe porteve kërkon vite, ndërsa distanca përtej Atlantikut mbetet një faktor kostoje. Për më tepër, ekonomia kanadeze është ende shumë e ekspozuar ndaj tregut amerikan.
Megjithatë, ideja tregon drejtimin në të cilin po lëviz politika ekonomike europiane: diversifikimi i partnerëve. Në vend që të mbështetet te një numër i kufizuar furnizuesish, Brukseli po kërkon marrëdhënie më të thella me ekonomi të konsideruara strategjike dhe të qëndrueshme. Nëse samiti i tetorit sjell marrëveshje konkrete, Kanadaja mund të bëhet një model për bashkëpunime të reja sektoriale mes BE-së dhe vendeve jashtë bllokut.
Athina sfidon rregullat/ Çmimet e energjisë rriten, Greqia kërkon lehtësi fiskale
Kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis i ka kërkuar Komisionit Europian më shumë hapësirë fiskale për të mbrojtur familjet dhe bizneset nga rritja e çmimeve......
Aleanca e re BE-Kanada/ Nga lëndët e para strategjike te avionët zjarrfikës, po përgatitet marrëveshja
Bashkimi Evropian dhe Kanadaja, të cilat duan të krijojnë një “aleancë të re” kundër Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, po përgatisin marrëveshje mbi shërbimet......
Europa fluturon më shtrenjtë/ Mbi 2 milionë udhëtime gjatë verës pavarësisht rritjes së karburantit
Europa ka vijuar të fluturojë me ritme të larta gjatë verës, pavarësisht rritjes së fortë të kostove të karburantit. Sipas Eurostat, më shumë se 2 milionë......
Frenim çmimeve të energjisë/ Vendet evropiane kanë filluar të marrin masa
Vendet evropiane kanë njoftuar masa të ndryshme për të trajtuar çmimet në rritje të energjisë dhe karburantit të shkaktuara nga tronditjet gjeopolitike të......
Energjia e rinovueshme, Karakaçi takon prodhuesit: Sfidë rrjeti i transmetimit
Rritja e shpejtë e prodhimit të energjisë së rinovueshme sjell sfida për rrjetin e transmetimit dhe nevojën për financime shtesë në të. Ministri i Transportit......
Vizita në SHBA, Rama publikon foto me Trump dhe ironizon: U detyrova ta bëj me IA
Kryeministri Edi Rama ka publikuar në rrjetet sociale një foto ku shfaqet ai dhe bashkëshortja e tij, Linda, gjatë vizitës në SHBA në një takim me Presidentin......
Tjetër goditje në tregun global, rafineritë kineze pezullojnë eksportin e karburantit në tetor
Rafineritë kineze kanë pezulluar eksportet e produkteve të naftës për tetorin, thanë katër persona të informuar mbi këtë çështje, ndërsa Pekini kërkon të......
Ministrja Kumbaro: Hapet thirrja për financimin e doktoraturave 2026, dyfishohet mbështetja
Hapet thirrja për Programin Kombëtar të Financimit të Studimeve të Doktoraturës 2026, skema që synon të mbështesë studiuesit e rinj dhe të forcojë kërkimin......
