E kaluara “troket” sërish - Vendimi ndaj ish-drejtuesve të UÇK rihap debatin për krimet e luftës dhe të kaluarën
Vendimi i Gjykatës Speciale në Hagë për ish-drejtuesit e UÇK-së hap një nga kapitujt më të ndjeshëm të historisë së Kosovës pas luftës. Për ta kuptuar peshën e këtij momenti, duhet kthyer pas te konflikti i viteve 1998–1999, kur përplasja mes forcave serbe dhe Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës u shndërrua në një luftë që ndryshoi fatin e Kosovës dhe të gjithë rajonit.
1998–1999: lufta dhe ndërhyrja ndërkombëtare
Në fund të viteve ’90, Kosova ishte ende pjesë e Republikës Federale të Jugosllavisë, ndërsa tensionet mes shqiptarëve të Kosovës dhe autoriteteve serbe ishin përshkallëzuar. UÇK-ja u shfaq si forcë e armatosur që kërkonte çlirimin dhe pavarësinë e Kosovës. Përplasjet me forcat serbe u intensifikuan gjatë vitit 1998, ndërsa ofensivat dhe dëbimet e popullsisë civile sollën një krizë të madhe humanitare.
Lufta u ndërkombëtarizua në vitin 1999. Pas dështimit të përpjekjeve diplomatike dhe negociatave të Rambujesë, NATO nisi një fushatë ajrore kundër Jugosllavisë. Pas 78 ditësh bombardime, forcat serbe u tërhoqën nga Kosova dhe në qershor 1999 territori kaloi nën administrim ndërkombëtar.
Sipas të dhënave të cituara nga Associated Press, më shumë se 13 mijë njerëz humbën jetën gjatë luftës, shumica shqiptarë të Kosovës, ndërsa rreth një milion shqiptarë u dëbuan nga shtëpitë e tyre.
Por fundi i luftës nuk nënkuptoi fundin e pretendimeve për krime. Krahas krimeve të kryera nga forcat serbe, nisën të hetohen edhe akuza për krime të kryera nga pjesëtarë të UÇK-së ndaj civilëve, kundërshtarëve politikë dhe personave të dyshuar si bashkëpunëtorë.
Nga raporti i Dick Marty te Gjykata Speciale
Një pikë kthese ishte raporti i Këshillit të Evropës, i publikuar në vitin 2010 nga deputeti zviceran Dick Marty. Raporti ngriti akuza për krime të rënda të dyshuara ndaj disa pjesëtarëve të UÇK-së.
Këto pretendime u bënë bazë për një proces të ri ndërkombëtar hetimi. Në vitin 2015, Kosova miratoi krijimin e Dhomave të Specializuara, një institucion gjyqësor i Kosovës me seli në Hagë dhe me gjyqtarë e staf ndërkombëtar. Qëllimi ishte hetimi dhe gjykimi i pretendimeve për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit të lidhura me anëtarë të UÇK-së.
Në vitin 2020, prokuroria ngriti aktakuzë ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Katër ish-drejtuesit u arrestuan dhe u transferuan në Hagë.
Procesi gjyqësor nisi në prill 2023 dhe zgjati gati tre vjet. Prokuroria pretendoi se gjatë luftës dhe menjëherë pas saj, persona të lidhur me UÇK-në kishin kryer vrasje, tortura, ndalime arbitrare dhe persekutim ndaj kundërshtarëve politikë dhe personave të konsideruar bashkëpunëtorë të forcave serbe. Të katër të akuzuarit i mohuan akuzat.
Çfarë vendosi sot Gjykata?
Më 16 shtator 2026, Dhomat e Specializuara në Hagë shpallën vendimin në çështjen kryesore. Ish-presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi, u shpall fajtor për katër vepra penale të luftës: vrasje, torturë, trajtim mizor dhe ndalim arbitrar, dhe u dënua me 25 vite burgim. Gjykata e konsideroi përgjegjës për vrasjen e 96 personave, ndalimin e paligjshëm të 385 personave, torturimin e 303 personave dhe trajtimin mizor të rreth 50 të tjerëve. Sipas gjykatës, Thaçi kishte marrë pjesë në mënyrë aktive dhe kishte nxitur kryerjen e këtyre krimeve.
Vendimi për secilin prej tre të bashkëakuzuarve të tjerë – Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin – shpallet veçmas. Prokuroria kishte kërkuar deri në 45 vite burgim për secilin prej katër të akuzuarve, ndërsa të gjithë janë deklaruar të pafajshëm.
Pse ky vendim ka peshë për Kosovën?
Rëndësia e vendimit shkon përtej një çështjeje individuale gjyqësore. Katër të akuzuarit kanë qenë figura qendrore të UÇK-së dhe më pas të jetës politike të Kosovës. Thaçi ishte president dhe kryeministër, Veseli kryetar i Kuvendit, ndërsa Krasniqi dhe Selimi kanë mbajtur gjithashtu poste të rëndësishme politike.
Për një pjesë të madhe të shoqërisë në Kosovë, UÇK-ja mbetet e lidhur me luftën për çlirimin nga Serbia. Kjo shpjegon edhe reagimin e fortë publik ndaj procesit. Para vendimit, mijëra persona protestuan në Prishtinë në mbështetje të katër ish-drejtuesve, ndërsa në qytete të ndryshme u vendosën ekrane të mëdha për ndjekjen e shpalljes së aktgjykimit.
Nga ana tjetër, prokuroria e Hagës e ka paraqitur çështjen si një proces individual të përgjegjësisë penale për krime konkrete, jo si gjykim të luftës së Kosovës apo të vetë UÇK-së. Pikërisht këtu qëndron një nga dallimet më të rëndësishme: një vendim penal ndaj individëve nuk përcakton vetvetiu karakterin e gjithë luftës së Kosovës.
Çfarë mbetet pas vendimit?
Vendimi nuk e mbyll domosdoshmërisht procesin. Çështja mund të vijojë përmes procedurave të ankimimit, ndërsa Thaçi përballet edhe me një proces tjetër lidhur me pretendime për ndikim te dëshmitarët.
Në planin politik dhe shoqëror, ndikimi pritet të jetë më i gjerë. Vendimi rikthen në qendër debatin për drejtësinë për viktimat, përgjegjësinë individuale, rolin e UÇK-së dhe mënyrën se si Kosova e përballon të kaluarën e saj të luftës.
Për Kosovën, kjo nuk është vetëm një çështje gjyqësore e zhvilluar mijëra kilometra larg. Është një vendim që prek drejtpërdrejt kujtesën e luftës, figurat që udhëhoqën atë periudhë dhe mënyrën se si një shoqëri e re përballet me një nga kapitujt më të vështirë të historisë së saj moderne.
Haga dënon ish-krerët e UÇK: 81 vite burg në total, ndërsa rrëzohen akuzat për krime kundër njerëzimit
Gjykata Speciale në Hagë ka shpallur vendimin për katër ish-drejtuesit e UÇK-së, pas një procesi gjyqësor që zgjati rreth tre vjet. Hashim Thaçi dënohet me 25......
Industria punëson më pak/ Energjia dhe ndërtimi shtyjnë prodhimin në tremujorin e dytë
262_bzqyi.avif Prodhuesit e të mirave kanë vijuar me rritje edhe në tremujorin e dytë të vitit 2026, por me ritme të ndryshme mes sektorëve. Të dhënat e......
Trupi gjykues në Hagë: Thaçi dënohet me 25 vjet burgim për krime lufte
Ish-krerët e UÇK-së, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi, dëgjuan sot vendimin në seancën e dhënies së aktgjykimit të shkallës së......
AZHBR rishqyrton aplikimet - Aplikantët u përjashtuan për 3 vite, nis rivlerësimi
Agjencia për Zhvillim Bujqësor dhe Rural (AZHBR) ka vendosur të rikthejë në shqyrtim administrativ aplikimet e përjashtuara nga përfitimi në kuadër të Skemës......
Kamerat inteligjente në shkolla - Osmani: Pamjet, vetëm në drejtorinë e shkollës dhe të policisë
Projekti pilot “Smart City”, në kuadër të të cilit janë instaluar kamera inteligjente në 20 shkolla të kryeqytetit ka shkaktuar polemika lidhur me mënyrën se......
Pronat e hotelet “shpërthejnë”/ “Real Estate” dhe turizmi shtyjnë shërbimet në tre muajt e dytë të vitit
Sektori i shërbimeve e ka vijuar vitin 2026 me një ecuri pozitive edhe në tremujorin e dytë, i mbështetur kryesisht nga pasuritë e paluajtshme, transporti dhe......
Puna part-time, në rënie/ Treguesi zbret në 11.3% në tremujorin e dytë
Puna me kohë të pjesshme është një alternativë për njerëzit që nuk mund të angazhohen me orar të plotë, duke u krijuar mundësi të kombinojnë punësimin me......
BE “hap derën” për Kanadanë - Von der Leyen propozon status të ri dhe partneritete më të forta
Bashkimi Evropian po shqyrton një hap të paprecedentë në marrëdhëniet me Kanadanë. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ftoi Otavën të......
