Bota Postuar më 5 Shkurt 2026, 10:21

Armët bërthamore jashtë kontrollit? - Sot skadon traktati i fundit Rusi-SHBA. Ende asnjë marrëveshje

Nga Dorian Koça

Armët bërthamore jashtë kontrollit? - Sot skadon traktati i

Sot skadon traktati i fundit Rusi-SHBA për kontrollin e armëve bërthamore, i njohur si START i Ri. Presidenti rus Vladimir Putin ka propozuar që të dyja palët duhet t’i përmbahen kufizimeve ekzistuese të armëve bërthamore për një vit tjetër, për të fituar kohë për të përcaktuar se çfarë do të ndodhë më pas. Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, nuk i është përgjigjur zyrtarisht ofertës së Putinit.

Nëse të dyja palët nuk mund të bien dakord për të ruajtur kufizimet e raketave dhe kokave bërthamore, ato do të mbeten për herë të parë në më shumë se gjysmë shekulli pa kufizime të ndërsjella mbi madhësinë e arsenaleve të tyre strategjike.

Edhe në kulmin e rivalitetit të tyre bërthamor të Luftës së Ftohtë, Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Sovjetik nënshkruan një sërë traktatesh për të parandaluar që gara e armatimeve të dilte jashtë kontrollit.

Referuar një dokumenti të Këshillin Atlantik, Rusia kishte refuzuar që nga viti 2023 të pranonte inspektime të ndërsjella që do t'i jepnin Uashingtonit siguri se Moska po vazhdon të zbatojë traktatin. Bindja ndaj propozimit të Putinit, do t'i dërgonte gjithashtu një mesazh Kinës se Shtetet e Bashkuara nuk do të ndërtonin forcat e tyre strategjike bërthamore në përgjigje të arsenalit bërthamor në rritje të shpejtë të Kinës.

Sipas Federatës së Shkencëtarëve Amerikanë, Rusia dhe Shtetet e Bashkuara kanë vlerësuar inventarë totalë prej 5,459 dhe 5,177 koka bërthamore përkatësisht. Së bashku, ato përbëjnë gati 87% të të gjitha kokave të tilla bërthamore në nivel global. Megjithatë, Kina e ka përshpejtuar programin e saj bërthamor dhe tani ka rreth 600 koka bërthamore. Pentagoni vlerëson se do të ketë më shumë se 1,000 deri në vitin 2030.

Ndërsa Trump ka deklaruar se dëshiron të ndjekë “denuklearizimin” si me Rusinë ashtu edhe me Kinën, Pekini thotë se është “e paarsyeshme dhe jorealiste” t’i kërkohet të bashkohet me bisedimet trepalëshe për çarmatimin bërthamor me vendet, arsenalet e të cilave janë shumë më të mëdha.

Duke i komplikuar më tej perspektivat për kontrollin global të armëve, Rusia thotë se forcat bërthamore të anëtarëve të NATO-s, Britanisë dhe Francës, duhet të jenë gjithashtu në negociata, diçka që këto vende e refuzojnë.

Analistët mendojnë se përpjekja për të krijuar një traktat të ri shumëpalësh bërthamor në këtë mjedis ishte pothuajse një rrugë pa krye dhe do të zgjasë shumë. Një alternativë do të ishte që Rusia dhe SHBA-të të hartonin një pasardhës të START-it të Ri, i cili do të përfshinte kufizime fleksibël për kokat bërthamore, duke marrë parasysh forcimin e armëve kineze.

Por, një rrugë më e shpejtë dhe më e drejtpërdrejtë do të ishte që vendet të përqendroheshin në hapat për të zvogëluar rrezikun e konsiderueshëm të shpërthimit aksidental të një lufte bërthamore.

Live TV

Të fundit
Të gjitha lajmet

Më të vizituarat