Nafta para luftës dhe sot/ Sa nga paga minimale shkon për një mbushje 50-litërshe me karburant?
Lufta në Lindjen e Mesme nuk po ndihet vetëm mijëra kilometra larg frontit. Pasojat e saj kanë mbërritur drejtpërdrejt edhe në Shqipëri, sidomos te pompat e karburantit. Çmimet e naftës dhe benzinës janë rritur ndjeshëm gjatë muajve të fundit, ndërsa për familjet me të ardhura të ulëta çdo furnizim i makinës po merr një pjesë gjithnjë e më të madhe të pagës mujore.
Konflikti që përfshin Iranin, SHBA-në dhe Izraelin ka goditur një nga pikat më të rëndësishme të furnizimit botëror me energji, Ngushticën e Hormuzit. Përmes kësaj rruge kalonte rreth një e pesta e furnizimeve globale me naftë dhe gaz natyror të lëngshëm. Reduktimi i trafikut ka kufizuar furnizimin dhe ka ushtruar presion mbi çmimet ndërkombëtare.
Efekti është transmetuar shpejt në Europë. Sipas të dhënave të Komisionit Europian të publikuara nga Euronews, më 23 shkurt një litër benzinë Euro 95 kushtonte mesatarisht 1.637 euro në BE, ndërsa nafta 1.594 euro. Më 21 shtator, çmimet kishin arritur në 2.092 euro për benzinën dhe 2.226 euro për naftën. Kjo përkthehet në një rritje prej rreth 27.8% për benzinën dhe 39.6% për naftën.
Pikërisht këtu bëhet më e dukshme diferenca mes vendeve. Nuk ka rëndësi vetëm sa kushton një litër karburant, por sa pjesë të pagës duhet të shpenzojë një punonjës për ta përballuar atë.
Për të kuptuar më qartë se sa është përkthyer kjo rritje në kosto reale për qytetarët, Scan Intel ka përfshirë edhe Shqipërinë në analizë, duke përdorur të njëjtën logjikë krahasimi mes kostos së një mbushjeje prej 50 litrash dhe pagës minimale mujore.
Paga minimale në Shqipëri është 50 mijë lekë bruto në muaj. Përpara përshkallëzimit të konfliktit, nafta në Shqipëri tregtohej rreth 175 lekë për litër. Me këtë çmim, 50 litra kushtonin rreth 8,750 lekë, ose 17.5% të pagës minimale.
Në shtator situata ishte dukshëm më e shtrenjtë. Më 19 shtator, Bordi i Transparencës vendosi çmimin tavan të shitjes me pakicë në 219 lekë për litër për naftën dhe 195 lekë për litër për benzinën. Me çmimin e naftës prej 219 lekësh për litër, një mbushje prej 50 litrash arrinte në 10,950 lekë, ose 21.9% të pagës minimale bruto. Pra, për të njëjtën sasi nafte, kostoja ishte rritur me 2,200 lekë, ndërsa pesha ndaj pagës minimale ishte rritur nga 17.5% në 21.9%, ose me 4.4 pikë përqindjeje.
Për benzinën, me çmimin tavan prej 195 lekësh për litër, 50 litra kushtonin 9,750 lekë, ose 19.5% të pagës minimale.
Thënë më thjesht, për një punonjës me pagë minimale në Shqipëri, një mbushje prej 50 litrash naftë merrte në shtator më shumë se një të pestën e të gjithë pagës mujore bruto.
Krahasimi me Europën e bën diferencën edhe më të dukshme. Sipas Euronews, më 21 shtator një mbushje prej 50 litrash naftë përfaqësonte 15.4% të pagës minimale në Bullgari, 13.9% në Letoni, 13.8% në Turqi, 12.7% në Rumani, ndërsa në Luksemburg vetëm 3.8%. Nëse Shqipëria do të përfshihej në të njëjtin krahasim, niveli prej 21.9% do të rezultonte dukshëm mbi vendet e analizuara nga Euronews.
E njëjta tablo shihet edhe te benzina. Në Bullgari një mbushje prej 50 litrash përfaqësonte 13.4% të pagës minimale, në Letoni 12.8%, ndërsa në Rumani dhe Turqi 11.5%. Në Shqipëri, me çmimin tavan prej 195 lekësh për litër, pesha arrinte në 19.5%.
Diferenca nuk lidhet vetëm me çmimin në pompë. Në vendet me paga më të larta, edhe një karburant i shtrenjtë zë një pjesë më të vogël të të ardhurave. Në vendet me paga më të ulëta, e njëjta faturë rëndon shumë më tepër mbi buxhetin mujor.
Në Shqipëri, me pagën minimale prej 50 mijë lekësh dhe naftën në 219 lekë për litër, teorikisht mund të blihen rreth 228 litra naftë. Në Bullgari, sipas Euronews, paga minimale blinte rreth 324 litra, ndërsa në Luksemburg rreth 1,311 litra.
Kjo nuk do të thotë se një punonjës shpenzon të gjithë pagën për karburant. Treguesi shërben për të matur fuqinë blerëse dhe për të treguar sa rëndë e përjetojnë vendet me paga më të ulëta një rritje të njëjtë të çmimeve.
Rritja e naftës nuk prek vetëm ata që përdorin makinën çdo ditë. Karburanti është pjesë e kostos së transportit të ushqimeve, materialeve të ndërtimit dhe mallrave të importit. Për këtë arsye, një krizë e zgjatur energjetike mund të transmetohet gradualisht edhe në çmimet e tjera të ekonomisë.
Për Shqipërinë, shifra më domethënëse mbetet kjo: një mbushje prej 50 litrash naftë kaloi nga rreth 17.5% në 21.9% të pagës minimale, duke treguar se rritja e çmimeve të karburanteve është përkthyer drejtpërdrejt në një barrë më të rëndë për xhepat e qytetarëve.
Hyrje e re rrugore për Tiranën - Lidhja me veriun “anashkalon” Kamzën, në listë edhe zgjerimi Levan-Gjirokastër
Autoriteti Rrugor Shqiptar planifikon të hapë në dhjetor tenderin për studimin dhe projektimin e hyrjes së re veriore të Tiranës, që synon të lidhë......
Kosova drejt SEPA-s/ Ndryshimet për luftën kundër pastrimit të parave kalojnë në Kuvend, hapi i fundit para aplikimit
Banka Qendrore e Kosovës mirëpret procedimin në Kuvend të ndryshimeve ligjore për parandalimin e pastrimit të parave dhe luftimin e financimit të terrorizmit.......
Rregulla të reja për banesat - Maqedonia e Veriut, personat me ndihmë sociale nuk mund t’i blejnë
Ndryshime të rëndësishme priten për qytetarët e Maqedonisë së Veriut që prej vitesh jetojnë në banesa në pronësi të shtetit. Me ndryshimet në “Ligjin për......
Jepen mbi 100 mijë tapi tokash - Shifrat në 7 vjet, cilat janë problematikat në terren?
Agjencia Shtetërore e Kadastrës ka dhënë 104.799 tapi mbi tokën për një periudhë 7-vjeçare, pra nga viti 2019 deri në vitin 2025. Bëhet fjalë për regjistrimin......
Spanja në protestë - Mijëra qytetarë kërkojnë masa kundër qirave të larta dhe dëbimeve
Mijëra njerëz kanë protestuar në Madrid dhe qytete të tjera të Spanjës, duke kërkuar masa të shpejta për krizën e strehimit. Protestuesit kanë ngritur çadra......
SHBA sjell “ushtrinë autonome” - Pentagoni hap një komandë të re për dronët, robotët dhe inteligjencën artificiale
Pentagoni ka njoftuar krijimin e një komande të re ushtarake, të dedikuar zhvillimit dhe përdorimit të dronëve, robotëve dhe sistemeve autonome në ushtrinë......
Nafta nuk dorëzohet - Eksportet nga Gjiri rikthehen, ndërsa tregjet presin zhvillimet SHBA-Iran
Çmimet e naftës po qëndrojnë pranë niveleve të larta, ndërsa rikthimi i eksporteve nga vendet e Gjirit dhe rritja e rezervave amerikane kanë zbutur......
SHBA trazon Europën - Uashingtoni kërkon hapjen e rezervave, ndërsa çmimet e naftës kërcënojnë ekonominë
Shtetet e Bashkuara i kanë kërkuar vendeve europiane të nxjerrin më shumë nga rezervat e tyre strategjike të naftës, në përpjekje për të frenuar rritjen e......
