Mbledhja e kërpudhave është biznes i madh në Bosnjë, por shpesh jashtë vëmendjes
Mbledhja e kërpudhave siguron të ardhura për mijëra njerëz në Bosnje dhe Hercegovinë, por pjesa më e madhe e industrisë mbetet në një zonë gri, ku mbledhësit e kërpudhave punojnë pa kontrata dhe eksportuesit shmangin tarifat pyjore.
Ishte mesi i tetorit dhe depoja e Adnan Husiçit në fshatin Vesela, në Bosnjë dhe Hercegovinën qendrore, ishte zbrazur tashmë nga kërpudhat e egra; kishin mbetur vetëm stoqet e fundit të trëndafilit të egër, kështu që sezoni mund të mbaronte. Tridhjetë e një vjeç, Husic ka kërkuar bimë dhe kërpudha të egra që kur ishte fëmijë. Vitin e kaluar, me ndihmën e miqve nga ana tjetër e kufirit në Kroaci, ai themeloi Herbarium HP dhe punësoi dhjetëra punëtorë sezonalë për ta ndihmuar në kërkimin e ushqimit. Çdo gjë që përpunon Herbarium HP eksportohet në Kroaci, e cila është anëtare e Bashkimit Evropian që nga viti 2013 dhe e zonës pa kufij Shengen të Evropës që nga viti 2023. Duke shfaqur dokumente punësimi, një kontratë me autoritetin vendor të Menaxhimit të Pyjeve dhe një certifikatë prodhimi organik, Husiç thotë me krenari se bën gjithçka sipas rregullave. «Mendoj se jam e vetmja kompani në Kantonin e Bosnjës Qendrore që e paguan rregullisht kompaninë pyjore», tha ai, duke iu referuar njërit prej 10 kantoneve që përbëjnë entitetin e Federatës kryesisht boshnjake dhe kroate të Bosnjës.
«Nuk e di si e bëjnë të tjerët, por unë e bëj për veten time», tha ai.
Megjithatë, Husic është ndoshta në pakicë, të paktën kur bëhet fjalë për kërpudhat.
Pavarësisht rritjes së ndjeshme të eksportit, një pjesë e madhe e tregtisë së kërpudhave në Bosnje zhvillohet në një zonë gri në të cilën mbledhësit e kërpudhave punojnë pa kontrata dhe kompanitë tregtare nuk i paguajnë tarifat shtetit. Mbledhësit e kërpudhave që mbledhin deri në një kilogram kërpudha për përdorim personal në Federatë dhe deri në dy kg në entitetin tjetër të Bosnjës, Republikën Srpska, janë të përjashtuar nga tarifat. Blerësit komercialë, nga ana tjetër, duhet të regjistrohen, të nënshkruajnë kontrata me mbledhësit e ushqimit dhe të paguajnë një tarifë për kompanitë pyjore kantonale në Federatë ose për kompaninë pyjore të Republikës Srpska. Megjithatë, të dhënat janë të vështira për t'u gjetur. Nga 10 kantonet e Federatës, kompanitë që merren me kërpudha operojnë në gjashtë, por vetëm dy nga gjashtë kompanitë pyjore në këto kantone iu përgjigjën kërkesave për Lirinë e Informacionit të paraqitura.
Të dhëna që mungojnë
Midis viteve 2020 dhe 2025, vlera e eksporteve të kërpudhave boshnjake u rrit nga 10 milionë euro në 12.5 milionë. Italia është blerësi më i madh, e ndjekur nga Sllovenia, Maqedonia e Veriut, Franca dhe Zvicra.
Një nga eksportuesit më të mëdhenj është Frutti-Funghi nga Visoko, pjesë e Kantonit Zenica-Doboj të Federatës.Vitin e kaluar, Frutti-Funghi raportoi të ardhura prej më shumë se 7.2 milionë markash boshnjake [rreth 3.68 milionë euro] dhe një fitim prej më shumë se 480,000 markash [rreth 245,000 euro]. Megjithatë, kompania publike pyjore në Kantonin Zenica-Doboj tha se nuk ka një kontratë me Frutti-Funghi. Kompania nuk iu përgjigj kërkesave për koment. Kantoni i Bosnjës Qendrore, ku operon Husic, i tha BIRN se ka kontrata me tetë kompani, pa i emërtuar ato ose pa specifikuar se sa paguajnë në tarifa.
Në Republikën Srpska, kompania publike Pyjet e Republikës Srpska tha se midis viteve 2020 dhe 2024, ajo lëshoi gjithsej 117 leje për mbledhësit komercialë, por nuk specifikoi se sa paguajnë ata në tarifa.
KUSH I BLEN KËRPUDHAT E BOSNJËS?
ITALI:
4,000,000 euro
Sasia: 434,502 kg
SLLOVENI:
2,350,000 euro
Sasia: 267,624 kg
MAQEDONIA E VERIUT:
1,400,000 euro
Sasia: 200,062 kg
FRANCA:
1,100,000 euro
Sasia: 111,623 kg
ZVICRA:
1,600,000 euro
Sasia: 36,452 kg
Burimi: Dhoma e Tregtisë së Jashtme e Bosnjës dhe Hercegovinës
Salla: Model i ri bashkëpunimi me gjashtë bashki për mbrojtjen e masiveve me gështenja
Ministri i Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, Andis Salla firmosi sot marrëveshjet e bashkëpunimit me bashkitë Shkodër, Tropojë, Malësi e Madhe, Pukë,......
Drejtoria e Përgjithshme e Doganave: Bllokohet mbi 7500 kg miell jashtë afateve të përdorimit!
Dega e Doganës Durrës,njofton se gjatë kontrollit fizik në ambientet e një subjekti tregtar, i pajisur me autorizim për përdorimin e Regjimit të Përpunimit......
“Diella do të shkojë në një nivel tjetër” - Rama prezanton drejtuesin e ri të AKSHI-t, premton rritje pagash për punonjësit
Kryeministri Edi Rama prezantoi Igli Tafën si drejtuesin e ri të AKSHI-t. Në fjalën e tij, kryeministri vlerësoi punën e ekspertëve që punojnë në Agjencinë......
Gjermanët, 40 mln euro kredi për Fierzën - Nevoja për rehabilitim, ndërhyrjet do i zgjatin “jetën” hidrocentralit me 30 vjet
Qeveria do të marrë 40 mln euro kredi për rehabilitimin e hidrocentralit të Fierzës, një nga veprat më të rëndësishme elektroenergjetike në vend. Në Kuvend......
A ka shkelje nga të huajt e punësuar në shtëpi? - Muçaj: Inspektoriati i Punës nuk ka tagër të inspektojë në banesë
Punësimi i punëtorëve të shtëpisë në Shqipëri po hyn për herë të parë në një kornizë të qartë ligjore, duke synuar formalizimin e një sektori që prej vitesh......
Ku janë 98 zonat me përparësi zhvillimi? - 15 bashki përcaktojnë territoret ku do investohet, 108 mijë hektarë në dispozicion
Një sërë bashkish në Shqipëri kanë shpallur zonat me përparësi zhvillimi, të cilat janë miratuar nga qeveria, në kuadër të zbatimit të “Paketës së Maleve”,......
Mineralet dhe fasoneria, “kundër” eksporteve/ Tregtia e jashtme e nisi vitin 2026 me rënie edhe për importet
Tregtia e jashtme e ka nisur vitin 2026 me rënie tregojnë të dhënat më të fudnit nga INSTAT. Sipas publikimit, në janar eksportet e mallrave arritën vlerën......
Kryeministri Edi Rama prezanton Drejtorin e ri të Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit, Igli Tafa
Kryeministri Edi Rama ka prezantuar drejtuesin e ri të Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI), Igli Tafa. Ndër të tjera, kreu i......
