BEI, 3 miliardë euro investime për të zbutur ndikimin e taksës së karbonit për rrugët dhe ndërtesat
Banka Evropiane e Investimeve (BEI) po mobilizon 3 miliardë euro për të adresuar rritjet e mundshme të faturave të energjisë të lidhura me taksën e ardhshme të karbonit të Bashkimit Evropian mbi transportin rrugor dhe ndërtesat, sipas një deklarate për shtyp nga Komisioni Evropian. Fondet janë rezultat i presionit nga Parlamenti Europian, i cili i ka kërkuar ekzekutivit të BE-së t’i mobilizojë ato përpara se taksa e re të hyjë në fuqi në vitin 2028, për të siguruar që më të prekshmit të mund të përballojnë tranzicionin.
Sipas sistemit të ri, kompanitë e energjisë do të duhet të blejnë leje për emetimet e tyre të karbonit, duke e bërë energjinë nga lëndët djegëse fosile më të shtrenjtë. Vendimi synon të inkurajojë përdorimin e automjeteve elektrike dhe pompave të nxehtësisë dhe të rrisë efikasitetin e energjisë për të ulur kërkesën, duke kontribuar në fund të fundit në një ulje të emetimeve të CO2. Vlerësimet sugjerojnë se kufizimi i ardhshëm i taksës së karbonit mund të ulë emetimet me 42% deri në vitin 2030, krahasuar me nivelet e vitit 2005.
Por, duke e zgjeruar çmimin e karbonit në ndërtesa dhe transportin rrugor, BE-ja po rregullon në mënyra që do të ndikojnë në jetën e përditshme të qytetarëve të cilët tashmë po përballen me një krizë strehimi dhe çmime të larta të energjisë . Një grup ligjvënësish evropianë i kërkuan Komisionerit të Energjisë Dan Jørgensen tetorin e kaluar të trajtonte faturat në rritje të energjisë përpara zgjerimit të tregut të karbonit të BE-së, Sistemit të Tregtimit të Emetimeve 2 (ETS2), i cili do të mbulojë emetimet e CO2 nga makinat, furgonët dhe ndërtesat . "Investimet në transportin publik, rinovimet e shtëpive dhe zgjidhjet e lëvizshmërisë me emetime zero kërkojnë kohë për të dhënë përfitime të prekshme. Pa veprime të hershme dhe të synuara, siç është pagesa paraprake e të ardhurave, ETS2 rrezikon të shihet më pak si një zgjidhje për klimën dhe më shumë si një barrë financiare", shkruan eurodeputetët. Ligjvënësit vazhdojnë të ngrenë shqetësime se taksa e re e karbonit rrezikon të bëhet një simbol i politikës klimatike të drejtuar nga elita, e shkëputur nga realitetet e përditshme. "Është shumë e rëndësishme që njerëzit t'i shohin mundësitë përpara se të fillojë çmimi, në mënyrë që të kemi shembuj të mirë kudo në Evropë", thuhet në deklaratën për shtyp të 5 shkurtit nga eurodeputetët.
Një tranzicion shoqërisht i drejtë
Komisioneri për Veprimin ndaj Klimës, Wopke Hoekstra, tha se 3 miliardë euro do t'u ndahen vendeve të BE-së për të mbështetur familjet me të ardhura të ulëta dhe të mesme në tranzicionin e pastër. "Qëllimi është të përshpejtohet vendosja e zgjidhjeve që ulin faturat e energjisë dhe transportit, siç janë pompat e nxehtësisë dhe skemat e automjeteve elektrike", tha ai. BEI do t'u japë hua 3 miliardë euro shteteve anëtare në këmbim të një angazhimi kombëtar për të kthyer të ardhurat e ETS2 në bankën e klimës të BE-së. Si BEI ashtu edhe Komisioni kanë thënë se një tjetër grup financimi është i mundur.
Fondet e reja vijnë përveç 4 miliardë eurove të financuara paraprakisht për Fondin e Klimës Sociale, që do të thotë se një total prej 7 miliardë eurosh do të jetë në dispozicion për vendet e BE-së para vitit 2028. “Është shumë e rëndësishme të ndryshohet rrëfimi mbi ETS2. Shumë njerëz flasin për barrën, por ne duhet të përqendrohemi te zgjidhjet. ETS2 krijon të ardhura dhe me këto të ardhura, shtetet anëtare mund të mbështesin qytetarët që duan të dekarbonizojnë transportin e tyre ose sistemet e tyre të ngrohjes”, thuhet në një deklaratë për shtyp nga ligjvënësit evropianë.
Eurodeputetët thanë se shtetet anëtare “kanë detyrimin” t’ua sjellin njerëzve zgjidhjet ekzistuese, përkatësisht skemat e qirasë sociale që do t’i ndihmonin ata të blinin makina të pastra pothuajse pa interes. "Shpresoj që shtetet anëtare të veprojnë dhe t'i përdorin paratë sa më shumë që të jetë e mundur për t'u siguruar që ngrohja dhe transporti rrugor të bëhen më të lira", tha ligjvënësi Chahim në një konferencë për shtyp të enjten, duke theksuar se grupi i tij politik po "shtyn për qira sociale" për njerëzit më vulnerabël.
"ETS2 është një aset për tranzicionin social dhe të planifikuar. Shpresojmë që të mund të dekarbonizojmë dhe në të njëjtën kohë të ndihmojmë njerëzit më vulnerabël", tha ligjvënësi holandez. Sipas grupit të fushatës Transport & Environment (T&E), një mënyrë se si qeveritë mund të zbusin ndikimin e ETS2 është nëpërmjet qirasë sociale. Grupi ka publikuar një studim që pohon se deri në 3 milionë familje në zonat rurale me të ardhura të ulëta ose modeste në Gjermani, Spanjë, Francë, Itali dhe Poloni mund të kalojnë në makina elektrike deri në vitin 2032. “Kjo skemë, e cila lejon që automjetet elektrike të përballueshme nën 25,000 euro të jepen me qira me qira të reduktuara (nga 130 euro deri në 215 euro në muaj), ekziston tashmë në Francë dhe mund të zbatohet nga vende të tjera të BE-së”, deklaroi T&E.
Taksa e re e karbonit e BE-së shtyhet deri në vitin 2028
Taksa e karbonit e BE-së mbi transportin rrugor dhe ndërtesat pritej të hynte në fuqi në vitin 2027 si pjesë e ligjit të klimës të bllokut , por shqetësimet mbi ndikimin social të ligjit e detyruan Komisionin Evropian të shtynte ETS2 deri në vitin 2028. Polonia, Hungaria dhe Republika Çeke kanë qenë kundërshtarë të zëshëm të zgjerimit të fushëveprimit të taksës, duke këmbëngulur se vendet e tyre nuk janë gati. Në një letër të kohëve të fundit drejtuar ekzekutivit të BE-së, kryeministri çek Andrej Babis kërkoi që ETS2 të shtyhet "të paktën deri në vitin 2030". Por avokatët e lëvizshmërisë elektrike argumentojnë se një vonesë e tillë do të çojë vetëm në më shumë automjete ndotëse, duke dekurajuar kalimin në alternativa më të qëndrueshme. “Ky vit shtesë nuk duhet të kuptohet si shtypja e një ‘butoni shtyrjeje’ të përpjekjeve të Evropës për dekarbonizimin e transportit rrugor”, thuhet në një deklaratë nga Platforma për ElektroMobilitetin, një OJQ që përfaqëson zinxhirin e vlerës së lëvizshmërisë elektrike dhe të gjitha mënyrave të transportit. "Një shtyrje e përkohshme vonon veprimin pa ndryshuar rezultatin dhe kështu rrezikon të shkaktojë më shumë vonesa në veprimet vendimtare. Në të kundërt, viti shtesë përgatitor duhet të përdoret në mënyrë aktive dhe të qëllimshme për të siguruar që ETS2 të fillojë mbi themele të forta: të parashikueshme, të drejta shoqërore."
Kriptomonedhat, bitcoin pëson rënien më të thellë që nga fundi i vitit 2024
Tregu i kriptomonedhave po përjeton një rënie të thellë. Çmimi i Bitcoin, kriptomonedha më e madhe në botë, ka rënë nën nivelin e 67 mijë dollarëve, duke......
Brenda investimeve sekrete të Jeffrey Epstein në Silicon Valley
Në vitin 2010, Jeffrey Epstein mori një email nga një kontakt që kërkonte këshilla për të investuar në një firmë të shquar të kapitalit sipërmarrës. Ai nuk......
Qeveria sqaron vendimin për rikthimin e TikTok - "Po punojmë për filtrat mbrojtës"
Qeveria sqaron se heqja e masave të përkohshme për ndërprerjen e aksesit në platformën online TikTok është rezultat i një rivlerësimi institucional dhe i......
Shqipëria, në hartën e data centers - Cilat qytete kanë kushtet më të mira për investime digjitale?
Ndërsa kërkesa globale për qendra të të dhënave po rritet me ritme të shpejta, edhe Shqipëria po shihet gjithnjë e më shumë si një destinacion potencial për......
Përfitimet e rentës nga bashkitë - Kërkesat shumëvjeçare për rritjen e transfertës, shkak ndikimet negative në territor
Teksa në Kuvend po diskutohet propozimi për rritjen e transferimit të rentës minerare në 25% për bashkitë ku zhvillohet aktiviteti nxjerrës, ky parashikim......
“25% e rentës minerare, tek bashkitë” - Pr.ligji/ Përfshihen edhe të ardhurat nga nafta dhe gazi
Një propozim i ri ligjor synon të ndryshojë mënyrën e shpërndarjes së të ardhurave nga renta minerare në vend. Propozimi, i depozituar nga deputeti Bujar......
Sa na kushton të komunikojmë përmes celularit? Mesatarisht 192 dollarë në vit. Ballkani dhe Shqipëria, me kosto mesatare
Një nga shpenzimet me të cilat përballemi çdo muaj janë edhe paratë që shkojnë për komunikimin dhe përdorimin e internetit në ofertat celulare. Por sa......
Bizneset sllovene, gati për të investuar në Shqipëri - Musabelliu: Brenda 5 vitesh ekonomia jonë do të jetë ndryshe
Është mbajtur në Tiranë Forumi i Biznesit dhe Ekonomisë Shqipëri–Slloveni, një platformë që synon forcimin e bashkëpunimit ekonomik mes dy vendeve. Forumi......
