Bota Postuar më 8 Qershor 2026, 10:08

Linjat ajrore globale përballen me krizë të rëndë kostosh - Kriza në Lindjen e Mesme ka shtrenjtuar karburantin

Nga Dorian Koça

Linjat ajrore globale përballen me krizë të rëndë

Linjat ajrore globale po përballen me një krizë të rëndë kostosh, ndërsa përshkallëzimi i tensioneve gjeopolitike dhe konflikteve në Lindjen e Mesme ka vazhduar t'i shtyjë çmimet e karburantit për avionë gjithnjë e më lart.

Në Takimin e 82-të të Përgjithshëm Vjetor të Shoqatës Ndërkombëtare të Transportit Ajror (IATA) dhe Samitin Botëror të Transportit Ajror të mbajtur në qytetin brazilian të Rio de Janeiro nga 6 deri në 8 qershor, transportuesit kanë paralajmëruar se lufta në Lindjen e Mesme ka ndërprerë rrugët kryesore të transportit të energjisë, duke shkaktuar një rritje të ndjeshme të çmimeve të karburantit të aviacionit.

IATA, e cila përfaqëson më shumë se 370 linja ajrore që përbëjnë afërsisht 85 përqind të trafikut ajror global, parashikoi një fitim neto total prej 23 miliardë dollarësh për linjat ajrore globale në vitin 2026, që është afërsisht gjysma e 41 miliardë dollarëve të parashikuar më parë.

Rritja e kostove të karburantit dhe ndërprerjet operacionale pas shpërthimit të luftës në Iran kanë ndryshuar perspektivën, tha IATA. Stresi financiar tashmë po i detyron transportuesit të ndryshojnë strategjitë operative.

Ajo që e përkeqëson krizën e karburantit është mungesa e avionëve të rinj komercialë. Vonesat në prodhim te gjigantët e mëdhenj të prodhimit Boeing dhe Airbus kanë bllokuar dërgesat e reja, duke i lënë operatorët të paaftë të rifreskojnë flotat e tyre.

Për të ruajtur kapacitetin, shumë linja ajrore janë detyruar të zgjasin jetëgjatësinë e avionëve të vjetër dhe më pak efikasë. Kjo do të thotë që mbajtja në ajër e flotave të vjetra përkeqëson krizën e kostove, pasi këto modele djegin më shumë karburant dhe kërkojnë shpenzime shumë më të larta mirëmbajtjeje.

Ndërsa sektori i aviacionit është përballur me presion në rritje për të kaluar në karburante jo me bazë nafte për të përmbushur objektivat e emetimeve, samiti theksoi se karburanti i qëndrueshëm i aviacionit (SAF) mbetet shumë i rrallë dhe i shtrenjtë për të ofruar lehtësim të menjëhershëm.

Ndryshe nga karburanti tradicional i avionëve të rafinuar nga nafta bruto, karburanti i qëndrueshëm i aviacionit prodhohet nga mbetjet bujqësore, mbeturinat ushqimore dhe vajrat e gatimit të përdorur. Prodhimi i tij vjetor parashikohet të jetë afërsisht 2.4 milionë ton, duke përmbushur vetëm 0.8 përqind të kërkesës globale për karburant të aviacionit, vlerësoi IATA.

Kosova 8 Qershor Dorian Koça

Zgjedhjet në Kosovë kushtuan 10,9 mln euro - Për dy zgjedhjet e fundit të parakohëshme u shpenzuan mbi 18 mln euro

Ndërsa partitë politike po kryejnë llogaritë për koalicionet e mundshme pas zgjedhjeve të përgjithshme të parakohëshme në Kosovë, buxheti i shtetit bën......

Kosova 8 Qershor Dorian Koça

Albin Kurti fiton zgjedhjet në Kosovë - I duhet një koalicion për të qeverisur vendin

Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të së dielës nuk kanë ndryshuar renditjen e forcave politike në Kosovë, por kanë sjellë lëvizje në mbështetjen......