Analiza, pse është aq e lakmuar Groenlanda? - Nga rëndësia strategjike, tek burimet e pashfrytëzuara të nëntokës
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka ringjallur ambicien e tij për të fituar kontroll mbi Groenlandën, duke argumentuar se ishulli Arktik është jetik për sigurinë kombëtare të SHBA-së dhe i nevojshëm për të penguar kundërshtarët në rajon. Trump ka refuzuar të përjashtojë përdorimin e forcës ushtarake për të marrë kontrollin e territorit strategjik.
Groenlanda ka thënë vazhdimisht se nuk dëshiron të jetë pjesë e Shteteve të Bashkuara. Udhëheqës nga fuqitë e mëdha evropiane dhe Kanadaja kanë shprehur mbështetje për territorin pranë Arktikut, duke thënë se ai i përket popullit të saj.
Por, pse është aq e lakmuar Groenlanda?
Tërheqja e akullit detar në Arktik, për të cilën shkencëtarët paralajmërojnë se do të ketë pasoja të rënda për klimën e Tokës dhe mund të prishë rrymat oqeanike, i ka bërë rrugët e transportit përmes Arktikut më të thjeshta dhe ka hapur mundësi të reja për nxjerrjen e naftës dhe gazit. Sipas të dhënave nga Arctic Ship Traffic Data, numri i anijeve që operojnë në Arktik është rritur me 37% midis viteve 2013 dhe 2023.
Pjesa më e madhe e Arktikut është e ndarë midis zonave ekonomike ekskluzive të cilat shtrihen jo më shumë se 200 milje detare nga ujërat territoriale të vendeve dhe ku ato kanë juridiksion mbi burimet natyrore.
Rëndësi strategjike për sigurinë amerikane
Vendndodhja strategjike e Groenlandës përgjatë rrugës më të shkurtër nga Evropa në Amerikën e Veriut është jetike për sistemin amerikan të paralajmërimit të raketave balistike.
Ushtria amerikane mban një prani të përhershme në Bazën Hapësinore Pituffik në veriperëndim të Groenlandës, nën komandën e Forcës Hapësinore të SHBA-së. Baza strehon sisteme radarësh paralajmërimi të hershëm që janë pjesë e misionit të mbrojtjes nga raketat Space Delta 4 dhe është e vendosur strategjikisht përpara Sistemit të Paralajmërimit Verior të NORAD-it, një linjë instalimesh radarësh të projektuara për të zbuluar lëshimet e raketave kundër Amerikës së Veriut që kalojnë Arktikun.
Burime të pashfrytëzuara
Një studim i vitit 2023 tregoi se 25 nga 34 mineralet e konsideruara si “lëndë të para kritike” nga Komisioni Evropian u gjetën në Groenlandë.
Burimet e gjera të pashfrytëzuara të Groenlandës përfshijnë metale të rralla, grafit, bakër, nikel, zink, uranium, titan, ar dhe diamante, dhe 60% e territorit jo-akullnajor të ishullit nuk është studiuar ende. Nxjerrja e naftës dhe gazit natyror është e ndaluar në Groenlandë për arsye mjedisore dhe zhvillimi i sektorit të saj të minierave është penguar nga burokracia dhe kundërshtimi nga popullsia indigjene.
Groenlanda është më shumë se tre herë më e madhe se Teksasi, shteti më i madh në SHBA dhe ka një popullsi më pak se një të dhjetën e asaj të Detroitit, Michigan.
Shumica e popullsisë jeton vetëm në 20% të ishullit që nuk është e mbuluar përgjithmonë me borë dhe akull, përgjatë gjithë bregdetit.
Groenlanda ishte një koloni daneze deri në vitin 1953, kur u bë zyrtarisht pjesë e Danimarkës. Ajo fitoi më shumë autonomi në vitin 1979 me themelimin e parlamentit të saj dhe mori autonomi më të gjerë në vitin 2009.
Një sondazh në janar 2025 tregoi se 85% e banorëve të Groenlandës nuk dëshirojnë të bëhen pjesë e Shteteve të Bashkuara, me gati gjysmën që thonë se e shohin interesin e Trump si një kërcënim.
Reshjet, Ministrja Koçiu në Durrës: Institucionet në gadishmëri të plotë, hidrovorët funksionalë për menaxhimin e situatës
Ministrja e Punëve të Brendshme Albana Koçiu, nga Durrësi, theksoi se të gjitha strukturat janë në gadishmëri të plotë për përballimin e situatës së krijuar......
Reshje dhe rrëshqitje të tokës në fshatrat e Vlorës, prefektja Allushi: Të gjitha strukturat në shërbim të pandërprerë të komunitetit
Reshjet e dendura të shiut kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme materiale edhe në Qarkun e Vlorës, ku situata më problematike paraqitet në bashkinë e......
Situata nga reshjet, probleme edhe me energjinë - MIE: Janë stakuar 17 fidera. Nënstacioni Kajan, jashtë pune
Reshjet e shiut me intensitet të lartë kanë sjellë probleme në furnizimin me energji elektrike në disa zona të vendit. Sipas raportit të strukturave të......
Punimet për korridorin VIII rrugor - ARRSH bën gati tenderin për spostimin e linjave të tensionit të lartë
Spostimi i linjave të tensionit të lartë në korridorin 8 do të kushtojë rreth 116.7 mln lekë. Autoriteti Rrugor Shqiptar ka bërë gati tenderin për kompaninë......
Kosova, në “pushtetin” e ujit – Përmbytje në perëndim dhe qendër të vendit
Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës ka njoftuar se më 5 dhe 6 janar, në territorin e Kosovës kanë rënë mesatarisht 43 milimetra shi për metër......
Kërkesë e lartë për punonjës të pakualifikuar - Mbi 270 vende pune në javën e parë të 2026-ës. Cilët dominojnë?
Viti 2026 ka nisur me një kërkesë të lartë për punonjës në Shqipëri. Referuar të dhënave të Agjencisë Kombëtare të Punësimit dhe Aftësive, vetëm në javën e......
Tregu “përqafon” obligacionet 20-vjeçare - Ankandi i fundit solli interes të lartë nga investitorët. Kërkesa tejkalon ofertën
Ministria e Financave ka zhvilluar ankandin e parë të obligacioneve 20-vjeçare për këtë vit, duke shënuar një interes të lartë nga tregu për instrumentin më......
Shqiptarët në timon, çfarë preferojnë? Nga marka e parapëlqyer, kambio, lënda djegëse e deri tek vendi i origjinës
“Scan Intel” ka përpunuar me imtësi të dhënat e Drejtorisë së Përgjithshme të Shërbimeve të Transportit Rrugor (DPSHTRR) sa i përket mjeteteve të reja të......
