SHBA-Kinë, dy superfuqitë ekonomike - Analiza/ Çfarë pritet nga samiti 3-ditor Trump-Xi Jinping?
Ndërsa Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, mbërriti në Pekin për një samit tre-ditor që do të përfundojë të premten, vetë simbolika mbart një rëndësi të konsiderueshme. Kjo është vizita e parë shtetërore në Kinë nga një president amerikan në detyrë që nga udhëtimi i mëparshëm i Trump në vitin 2017, gati nëntë vjet më parë.
Sfondi gjeopolitik i kësaj vizite është dukshëm më i paqëndrueshëm sesa ishte në atë kohë. Lufta e Iranit ka trazuar tregjet globale të energjisë, ka ndërprerë rrugët e transportit detar dhe ka rigjallëruar shqetësimet për një përshkallëzim më të gjerë rajonal.
Ndërkohë, Kina është përpjekur të pozicionohet si një burim vazhdimësie ekonomike dhe stabiliteti diplomatik, duke forcuar lidhjet tregtare në të gjithë Azinë Juglindore, Gjirin dhe pjesë të Afrikës dhe Amerikës Latine.
Strategjia amerikane ka rivendosur supremacinë ushtarake dhe ekonomike në rajon me qëllimin e qartë të zbutjes së ndikimit kinez dhe sigurimit të zinxhirëve kritikë të furnizimit. Për shembull, SHBA-të dhe Kina janë aktualisht në një mosmarrëveshje të ashpër për kontrollin e portit në Kanalin e Panamasë.
Që nga vizita e Trump në Kinë në vitin 2017, SHBA-të kanë vazhduar të udhëheqin ekonominë globale. Sipas parashikimeve të fundit të FMN-së të publikuara në prill, PBB-ja nominale e SHBA-së pritet të kalojë 30 trilionë dollarë në vitin 2026, krahasuar me afërsisht 20 trilionë dollarë për Kinën, që përfaqësojnë përkatësisht rreth 25% dhe 17% të ekonomisë globale.
SHBA-ja dhe Kina kanë zënë dy vendet e para në renditjen e PBB-së nominale për më shumë se një dekadë, por hendeku, ndonëse i madh, po ngushtohet gradualisht ndërsa Kina rritet më shpejt. Ekonomia kineze po rritet me dyfishin e ritmit të rivalit të saj amerikan dhe dukshëm mbi ritmin global. Megjithatë, standardet e jetesës midis dy vendeve mbeten thellësisht të ndryshme.
Parashikimet e FMN-së e vendosin PBB-në për frymë të SHBA-së në vitin 2026 në mbi 94,000 dollarë, ndërsa ajo e Kinës është afër 15,000 dollarëve dhe ajo botërore është pothuajse 16,000 dollarë.
Tensionet tregtare mbeten qendrore në marrëdhëniet SHBA-Kinë pavarësisht disa raundeve negociatash gjatë vitit të kaluar. Edhe pse të dy vendet lehtësuan disa tarifa dhe kufizime eksporti në fund të vitit 2025, mosmarrëveshjet vazhdojnë mbi gjysmëpërçuesit, automjetet elektrike, inteligjencën artificiale dhe aksesin në minerale kritike.
Bazuar në të dhënat nga Administrata Shtetërore Kineze e Këmbimit Valutor, rezervat valutore të Kinës mbeten më të mëdhatë në botë me më shumë se 3.2 trilionë dollarë. Këto fonde u ofrojnë politikëbërësve kapacitet të konsiderueshëm për të menaxhuar paqëndrueshmërinë financiare dhe për të mbështetur juanin ose renminbin kinez.
SHBA-të mbajnë rezerva relativisht më të vogla, por vazhdojnë të përfitojnë nga dominimi global i dollarit, i cili mbetet monedha kryesore e përdorur në tregtinë ndërkombëtare dhe rezervat e bankës qendrore.
Inteligjenca artificiale dhe shpenzimet ushtarake janë bërë fushëbetejat qendrore. Konkurrenca ekonomike midis Uashingtonit dhe Pekinit është gjithnjë e më e pandashme nga rivaliteti ushtarak dhe teknologjik. Tre shpenzuesit kryesorë ushtarakë në botë mbeten përkatësisht SHBA-ja, Kina dhe Rusia dhe së bashku ato përbëjnë 51% të totalit global.
Teknologjia, përkatësisht IA, është shfaqur ndoshta si arena përcaktuese e konkurrencës. SHBA-të ruajnë pikat e forta kryesore në projektimin e çipave të avancuar, hapësirën ajrore, softuerin dhe kapacitetin kërkimor. Ndërkohë, Kina ka ndërtuar pozita dominuese në bateritë e automjeteve elektrike, infrastrukturën e energjisë së rinovueshme, pajisjet e telekomunikacionit dhe prodhimin industrial.
Kompanitë kineze tani përbëjnë më shumë se 90% të kapacitetit global të prodhimit të energjisë diellore fotovoltaike dhe mbi 70% të tregut global të baterive për automjete elektrike. Këta sektorë shihen nga Pekini si strategjikisht të rëndësishëm për ndikimin ekonomik në të ardhmen.
Prandaj, vizita e Trump ka të ngjarë të gjykohet më pak nga marrëveshjet e menjëhershme sesa nga fakti nëse ajo ndihmon në parandalimin e përkeqësimit të mëtejshëm të marrëdhënieve midis dy fuqive, rivaliteti i të cilave gjithnjë e më shumë formëson tregtinë, investimet dhe sigurinë globale.
Për Pekinin, samiti ofron një mundësi për të projektuar besim dhe stabilitet në mes të pasigurisë më të gjerë ndërkombëtare. Për Uashingtonin, është një provë nëse SHBA-të mund të vazhdojnë të formësojnë rregullat ekonomike dhe strategjike të një bote gjithnjë e më shumëpolare.
Rritje e përgjithshme në tregun valutor – Forcohen monedhat e huaja kryesore
Dollari amerikan ka regjistruar edhe këtë të mërkurë rritje të vlerës sikurse edhe një ditë më parë duke u blerë mëngjesin e sotëm me 80.9 lekë dhe duke u......
Buxheti rekord i BE-së prej 2 trilionë euro - Cilët sektorë fitojnë dhe cilët humbasin?
BE-ja po negocion buxhetin e saj të ardhshëm afatgjatë, Kornizën Financiare Shumëvjeçare për vitet 2028-2034. Komisioni Evropian propozoi 1.8 trilionë euro,......
19,8 mln fuçi naftë të bllokuara në Lindjen e Mesme - Administrata amerikane përditëson të dhënat. Pret ulje të kërkesës, rritje çmimesh
Administrata Amerikane e Informacionit për Energjinë rishikoi parashikimet e saj të mëparshme për të reflektuar një goditje shumë më të madhe dhe më të gjatë......
Poker i vështirë në SHBA me dollarin - Uashingtoni lëviz drejt marrëveshjeve të shkëmbimit të valutave
SHBA po kërkojnë të forcojnë më tej pozicionin e dollarit si monedhë rezervë globale, mes përpjekjeve të Kinës për të forcuar më tej ndikimin e juanit. Një......
TikTok zgjeron ndjeshëm ndikimin në Shqipëri/ Shtrirja e reklamave zgjerohet me 9.3% të audiences brenda pak kohe
Të dhënat nga DataReportal, të bazuara në burimet e reklamimit të TikTok, tregojnë se TikTok është kthyer në një nga platformat më të fuqishme digjitale në......
BE do të ndalojë importet e mishit brazilian - Nga 3 shtatori. Shkak, përdorimi i antimikrobikëve për rritjen e kafshëve
Një komitet i BE-së i përbërë nga ekspertë nga shtetet anëtare votoi për të ndaluar importet e mishit brazilian duke filluar nga 3 shtatori për shkak të......
Rama në Cërrik: Zhvillimi i arsimit profesional dhe bujqësisë përmes teknologjisë moderne
Një model i ri i zhvillimit të bujqësisë moderne i ndërthurur me arsimin profesional po merr formë në Cërrik, përmes fermës eksperimentale të shkollës......
Jetojnë në ndërtesa shtetërore, zv.kryeministrja Koçiu: 2000 familje do marrin dokumentet e pronësisë
Zv.kryeministrja Albana Koçiu ka zhvilluar një takim me banorët e Njësisë Administrative nr. 6 në Tiranë, ku i informoi qyetarët për vendimin më të fundit të......
