Modeli i “përgjegjësisë së kufizuar” i Evropës duhet zhdukur
Gazeta Financial Times raportoi së fundmi se Presidentja e Bankës Qendrore Evropiane, Christine Lagarde, mund të japë dorëheqjen para se të skadojë mandati i saj në vitin 2027. Edhe pse ajo ka thënë se qëllimi i saj "bazë" është të qëndrojë, kjo nuk i ka dhënë fund spekulimeve. Nëse ajo vendos të largohet, do të fillojë një proces i mbushur me tensione politike për të emëruar një president të ri të BQE-së.
Në Mynih, Lagarde argumentoi se në një botë që qeveriset gjithnjë e më shumë nga "pushtet i zhveshur", BE-ja duhet të forcojë zinxhirët e vet të vlerave duke përmbushur tre kritere . Së pari, zinxhirët e vlerave që mbështesin autonominë strategjike duhet të trajtohen si asete thelbësore që i përkasin kontrollit evropian. Së dyti, Evropa duhet të identifikojë nyjet strategjike të zinxhirëve thelbësorë të vlerave që mund të rikthehen brenda kufijve të BE-së. Dhe së treti, Evropa nuk duhet ta lejojë veten të bëhet e varur nga një ofrues i vetëm monopolist për komponentët strategjikisht të rëndësishëm në prodhim.
Lagarde përfundoi duke theksuar më pas se këto qëllime kërkojnë një rritje të peshës së euros si monedhë ndërkombëtare. Kështu, axhendat e brendshme dhe të jashtme të BE-së janë të ndërthurura: e dyta varet në mënyrë vendimtare nga e para. Për të forcuar euron dhe për të zvogëluar cenueshmërinë e saj ndërkombëtare, BE-ja duhet të përfundojë bashkimin e tregjeve të kapitalit, të forcojë buxhetin e saj të përbashkët dhe të lançojë një aset të sigurt evropian.
Por nëse kjo është ajo që kërkohet, nuk mund të injorohet pozicioni aktual i Gjermanisë. Në rastin Alden Biesen, kancelari gjerman Friedrich Merz përmendi jurisprudencën e Gjykatës Kushtetuese Gjermane për të refuzuar një propozim për lançimin e eurobondit (një qëndrim që binte ndesh me deklaratat e fundit të vetë Presidentit të Bundesbank, Joachim Nagel , në lidhje me nevojën për një borxh më të përbashkët të BE-së). Por menjëherë pas kësaj, në Mynih, Merz e paraqiti veten si burrështetasin tipik evropian dhe denoncoi MAGA-n për dëmin që i ka shkaktuar rendit ndërkombëtar të pasluftës.
Lagarde po sfidon në mënyrë implicite atë që mund ta quajmë modeli i "përgjegjësisë së kufizuar" mbi të cilin u ndërtuan BE-ja dhe eurozona. Ky kuadër i lejoi Evropës të investonte pak në mbrojtjen e përbashkët duke u mbështetur te Shtetet e Bashkuara për mbrojtje; të shteronte kërkesën nga ekonomia globale përmes eksporteve neto vazhdimisht pozitive; dhe ta kufizonte BQE-në në një rol "rajonal", me supozimin se Rezerva Federale e SHBA-së do të siguronte stabilitetin global përmes linjave të saj të shkëmbimit me bankat e tjera qendrore.
Siç e kupton Lagarde, modeli i përgjegjësisë së kufizuar nuk është më i përshtatshëm për qëllimin. Kjo është arsyeja pse ajo njoftoi së fundmi se BQE do t'u ofrojë likuiditet euro autoriteteve monetare të palëve të treta, duke e transformuar kështu veten në një bankë qendrore të plotë, të aftë për të marrë përsipër përgjegjësi globale.
Për më tepër, BE-ja jo vetëm që duhet të mbyllë hendekun e saj të inovacionit në krahasim me SHBA-në dhe Kinën. Ajo duhet ta bëjë këtë në mënyra që të krijojnë një ekuilibër midis efikasitetit, barazisë dhe qëndrueshmërisë. Kjo nuk është një arritje e vogël dhe nuk mund të arrihet me modelin tipik të kapjes së ritmit. Por as nuk është e pamundur. Evropianët nuk duhet t'i nënshtrohen bindjes se statusi i tyre i prapambetur në fushën dixhitale dhe të inteligjencës artificiale është aq i rrënjosur sa të jetë i pakthyeshëm.
Në fund të fundit, vizioni strategjik i Lagarde ka të bëjë me vetëmbrojtjen institucionale. Ajo po u thotë udhëheqësve evropianë se duhet të marrin përsipër përgjegjësitë e tyre tani ose rrezikojnë ta shohin BQE-në me shpinë pas murit kur të ndodhë në mënyrë të pashmangshme tronditja e madhe e radhës.
MARCO BUTI është Kryetar i Qendrës Robert Schuman në Institutin Universitar Evropian dhe bashkëpunëtor i jashtëm në Bruegel.
Fondet e BE për fermerët, Ministri Salla në Bruksel për hapat që duhen ndjekur në vijim
Ministri i Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, Andis Salla, gjatë një vizite zyrtare në Bruksel zhvilloi një takim me Drejtoreshën e Përgjithshme të Drejtorisë......
Raporti i SPAK: Në 2025 45.4 mln euro sekuestrime, prej tyre 14.5 mln euro kriptovaluta
Gjatë vitit 2025, vlera totale e aseteve të sekuestruara dhe konfiskuara është rreth 45.4 milionë euro, prej të cilave rreth 43.49 milionë euro, është vlera......
Pastrimi i parave, SPAK: Ja bizneset e përfshira, tansferuesit e parave përfitojnë deri në 10%
Skemat e pastrimit të parave gjithnjë e më shumë po karakterizohen nga diversifikimi i kanaleve të transferimit dhe maskimit të fondeve, duke përfshirë......
Siguria teknike/ IKMT inspekton 114 kantiere brenda 1 jave
Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit, përmes Drejtorisë së Inspektimit të Territorit dhe Planifikimit, në koordinim me AZHT-në, zhvilloi javën e......
Sa kushton një serbator nafte me çmimet aktuale? Një mbushje e plotë e makinës kushton nga 9,100 deri në 9,450 lekë
Çmimi i naftës në tregun shqiptar ka shënuar rritje ditët e fundit, duke reflektuar presionin që vjen nga tregjet ndërkombëtare të energjisë. Aktualisht në......
Borxhet e energjisë, likujdim me këste - OSHEE nis skemat e reja, kriteret për të përfituar dhe reduktim kamatëvonese
Furnizuesi i Shërbimit Universal (FSHU), pjesë e OSHEE Group, ka nisur zbatimin e skemave të reja lehtësuese për shlyerjen me këste të detyrimeve të......
Cilat lagje në Shqipëri janë më fitimprurëse në Airbnb? Nata kushton mesatarisht 35–120 euro, pronat bregdetare sjellin çmimet më të larta
Sipas studimit të Investropa, disa lagje të Shqipërisë dallohen për performancën e tyre të lartë në platformën e Airbnb, e cila po shfaqet si një formë......
PS rrëzon kërkesën e SPAK për imunitetin e Ballukut - Manja: Nuk ushtron më funksion publik. Masat aktuale, të mjaftueshme për hetime
Partia Socialiste ka rrëzuar kërkesën e SPAK pë heqjen e imunitetit ndaj deputetes Belinda Balluku, duke mos lejuar ndryshimin e masës së sigurisë ndaj saj.......
