Emergjenca ekonomike e Evropës
Duke gjykuar nga ajo që shihet nga të gjitha takimet e ndryshme të Bashkimit Evropian—në Këshillin Evropian, zyrat e Komisionit Evropian dhe gjetkë—bandwidth-i i kufizuar i bllokut është i dukshëm. Ka thjesht shumë sfida dhe shumë detyra. Bota është një vend i rrëmujshëm, dhe kështu është edhe skena politike e Brukselit.
Sfida e parë, pra, është të bien dakord për prioritetet. Kjo nuk duhet të jetë shumë e vështirë, sepse disa janë qartësisht të dukshme. Vazhdimi i përballjes me agresionin territorial të Rusisë është një imperativ i qartë strategjik, me mbështetjen financiare për Ukrainën që ndihmon në hapjen e rrugës drejt paqes dhe një raundi të ri të zgjerimit të BE-së. Zgjedhjet e këtij muaji në Hungari, të cilat rrëzuan kryeministrin Viktor Orbán pas 16 vitesh, kanë hequr një pengesë të sikletshme që po rrezikonte gjithnjë e më shumë sigurinë e BE-së.
Por arritja e një rritjeje më të fortë ekonomike në të gjithë Evropën nuk është më pak urgjente, duke pasur parasysh se një bazë e fortë industriale dhe teknologjike është një parakusht për sigurinë dhe autonominë strategjike në një botë gjithnjë e më të rrezikshme. Raportet kryesore mbi konkurrueshmërinë e BE-së dhe boshllëqet në tregun e përbashkët, nga ish-Presidenti i Bankës Qendrore Evropiane Mario Draghi dhe ish-kryeministri italian Enrico Letta, kanë nxjerrë në pah sfidat kryesore dhe kanë identifikuar zgjidhjet e nevojshme.
Megjithatë, përveç gjenerimit të një vale titujsh kryesorë kur u publikuan, gjetjet e Draghi-t dhe Letta-s mezi janë regjistruar në axhendën e politikave të BE-së. Pothuajse asnjë nga propozimet e tyre nuk është zbatuar dhe kjo mungesë ndjekjeje mbetet e dukshme në të dhënat makroekonomike. Me sa duket, ka shumë gjëra të tjera që po ndodhin, kështu që politikëbërësit e BE-së nuk u kushtojnë vëmendjen që u duhet sfidave të konkurrueshmërisë dhe produktivitetit të ekonomisë.
Por kjo vështirë se mund të jetë një justifikim qetësues. Udhëheqësit e Evropës duhet të braktisin iluzionet e tyre dhe të kuptojnë se çfarë është në lojë. Përballë rritjes së dobët, deficiteve të vazhdueshme dhe barrës së konsiderueshme të borxhit qeveritar, nuk ka asnjë mënyrë që shtetet anëtare të BE-së të rrisin shpenzimet e mbrojtjes, ndërkohë që ruajnë edhe sistemet e tyre të mirëqenies sociale në vitet në vijim. Për ta përkeqësuar situatën, popullsia në moshë pune e Evropës pritet të bjerë me rreth 12% në dekadën e ardhshme, duke vendosur një barrë edhe më të madhe mbi financat publike dhe duke kufizuar më tej burimet e disponueshme.
Këto nevoja janë të mëdha, sepse shpenzimet e mbrojtjes për shumicën e shteteve anëtare të BE-së mbeten të bllokuara në rreth 2% të PBB-së. Megjithatë, nëse 15 muajt e fundit kanë treguar diçka, është se Evropa nuk mund të përballojë më vonesën e investimeve të mëdha në sigurinë e saj dhe bazën e saj industriale të mbrojtjes. Vetëm pak muaj më parë Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, kërcënoi të pushtonte Groenlandën, një territor sovran të Danimarkës, një shtet anëtar i NATO-s. Dhe kohët e fundit, zhgënjimi i Trump me refuzimin e Evropës për t'u bashkuar me luftën e tij kundër Iranit ka ngjallur dyshime serioze
Sot po shohim se si zhvillimet e fundit, nga revolucioni i inteligjencës artificiale deri te intensifikimi i paqëndrueshmërisë gjeopolitike, po riorganizojnë situatën ekonomike dhe financiare dhe po gjenerojnë fitues dhe humbës të rinj në të gjithë ekonominë globale.
Evropianët duhet të përballen me realitetin. Ne po kërkojmë të sigurojmë sigurinë tonë fizike, të krijojmë mbrojtje kundër agresorëve të mundshëm (duke filluar me Rusinë), të dekarbonizojmë ekonominë tonë dhe të ruajmë mbështetje të vazhdueshme për një nga popullatat më të vjetra në Tokë - të gjitha ndërkohë që përballemi me rritje të dobët, borxh të lartë dhe rënie demografike. Vetëm përmes reformave të thella mund të arrihen qëllimet tona.
Për fat të mirë, në takimin e Këshillit Evropian në mars, krerët e shteteve dhe qeverive evropiane u zotuan për unifikimin e tregut të përbashkët deri në fund të vitit 2027. Nëse ata janë seriozë në lidhje me zbatimin e reformave që kjo do të kërkonte, situata fiskale dhe strategjike e Evropës mund të përmirësohet ndjeshëm.
Tregtia brenda tregut tonë, siç ekziston aktualisht, mbështet gati 60 milionë vende pune evropiane dhe tashmë ka çuar në përfitime ekonomike të barabarta me 8-9% të PBB-së së BE-së. Duke unifikuar tregun - domethënë, duke krijuar një treg të vetëm për lidhjen dixhitale, energjinë dhe investimet kapitale - BE-ja mund të shtojë një tjetër 1-2% të PBB-së, të cilën e kemi shumë të nevojshëm, gjatë dekadës së ardhshme. Në fakt, ky është një nga vlerësimet më të ulëta. Sipas raportit Draghi, "fërkimet tregtare brenda në BE nënkuptojnë se Evropa po lë rreth 10% të PBB-së potenciale në tryezë".
Por që kjo të jetë e mundur, BE-ja duhet ta bëjë rritjen dhe dinamizmin ekonomik një përparësi kryesore. Në fund të fundit, suksesi në këtë front është e vetmja mënyrë për të shmangur dështimin në shumë të tjerë.
Evropa nuk është e dënuar të dështojë. Ne kemi talentin, universitetet dhe sundimin e ligjit që u nevojiten bizneseve për të lulëzuar. Monedha jonë e përbashkët është e fortë dhe cilësia e jetës sonë është më superiore se kudo tjetër në botë. Por, në vend që t'i lejojmë këto pika të forta të na bindin drejt vetëkënaqësisë, duhet të pranojmë se të gjitha janë në rrezik. Duhet të fillojmë ta përballojmë sfidën tonë më të madhe me urgjencën që kërkon.
Karl Bildt është ish-kryeministër dhe ministër i jashtëm i Suedisë.
Procesi i rivlerësimit të pronave, Malaj: Nuk ka asnjë bllokim, po vijohet me ritme të larta
Ministri i Financave, Petrit Malaj gjatë një interpelance në Kuvend i ka dhënë përgjigje pyetjeve sa i përket procesit të rivlerësimit të pasurive të......
Taksa e karbonit sfidon rajonin, Karakaçi: Oportunitet që Shqipëria të rrisë investimet në energji të rinovueshme
Përshpejtimi i tranzicionit drejt energjisë së pastër dhe sfidat e reja që sjell politika e Bashkimit Europian ishin në fokus të Ministerialit të Energjisë......
Bashkëpunimi KAYO-privat, përfitim për ekonominë - Ministri Nufi: Hapen 1 mijë vende pune, priten 400 mln euro fitime
Ministri i Mbrojtjes Ermal Nufi deklaroi në Kuvendin e Shqipërisë se përfitimet e vendit tonë nga bashkëpunimi me kompanitë e huaja në fushën e mbrojtjes......
Kompensimi për transportin, kërkesat deri në 1 gusht - Skema 250 mln lekë, si mund të përfitohet 50 lekë/litër rimbursim
Masa e kompensimit nuk mund të tejkalojë sasinë e karburantit të konsumuar në të njëjtën periudhë të vitit 2025”. Ky është një prej kritereve të parashikuar......
Leku dominon tregjet financiare shqiptare - AMF: Euro mbetet e pranishme vetëm në disa segmente si obligacionet dhe investimet
Përdorimi i monedhave të huaja në tregjet financiare në Shqipëri mbetet i pranishëm, por në nivele të kontrolluara dhe në rënie në disa segmente......
Startup-et shqiptare “ngecin” te komercializimi i ideve - Trajnimet dhe regjistrimi i markës bëhen të detyrueshme për përfituesit e financimeve
Pjesa më e madhe e startup-eve gjatë 2024 dhe 2025, edhe kur kanë pasur pronësi intelektuale, nuk kanë ditur ta komercializojnë. Kështu është shprehur......
Sa para paguajmë për mjedisin? Shifra që tregojnë se pjesa më e madhe lidhet me energjinë
A e dini se një pjesë e konsiderueshme e parave që mblidhen nga taksat në vend lidhet drejtpërdrejt me mjedisin? Të dhënat tregojnë se të ardhurat nga taksat......
Pensionet në Shqipëri, sa përfitojnë gratë? Rreth 14% më pak se burrat në momentin e daljes në pension
Gratë në Shqipëri vazhdojnë të dalin me pension më të ulët se burrat. Nga përllogaritja mbi të dhënat e Institutit të Sigurimeve Shoqërore, hendeku rezulton......
